نگاه غیر علمی به برجام؛ عامل شکست دولت در فردای مذاکرات

به گزارش راهبرد معاصر؛ فواد ایزدی، تحلیلگر مسائل آمریکا برای باور است که ایران بیش از اندازه به کشورهای اروپایی و امریکا اعتماد کرده و همین منجر شد که دیگران با ما این چنین رفتار کنند. ایران باید فردای ان روزی که امریکا از برجام خارج شد باید از توافق هسته ای بیرون می امد.

* دولت در مذاکرات برجام چه می توانست چه اقداماتی را می‌بایست انجام می‌داد که از آن غافل بود؟

دوستانی که مذاکره کرده اند باید وضعیت فعلی را پیش بینی می کردند. به نظر من، می شد پیش بینی کرد که بعد از برجام افزایش تحریم ها و کاهش فروش نفت و بدعهدی های اروپا و آمریکا را پیش رو خواهیم داشت. سوال این است که این موارد چرا پیش بینی نشده بود؟ چون عده ای در کشور وضعیت امروز را پیش بینی می کردند چرا دولت متوجه این مساله نبود و یا به پیش بینی های خارج از مجموعه دولت توجه نمی کرد؟ اگر دولت این روزها را پیش بینی کرده بود چرا نسبت به برجام این همه زیاده گویی و تبلیغ شد و اینگونه اعلام شد که برجام حلال همه مشکلات کشور است و کشور اینهمه سال معطل برجام شد. اگر برآورد صحیحی از ظرفیت و توانمندی های برجام وجود داشت در شش هفت سال گذشته کارهای متفاوتی انجام می دادیم. چون بررسی دقیق و علمی در مورد آینده برجام انجام نشد بسیاری از کارهایی که باید صورت می گرفت به تعویقی بلند مدت افتاد. کسانی که توافق برجام را توافق خوبی نمی دانستند در حقیقت اعتماد به طرف آمریکایی و اروپایی را جایز نمی دانستند و اعلام کرده بودند که رها کردن روش های دور زدن تحریم و نگاه صرف به غرب و شرطی کردن کشور به نتایج احتمالی سیاست خارجی کار خوب نیست.

* چرا اروپا در مقابل خروج آمریکا از برجام و فشارهای ایالات متحده بر ایران و موضوع تمدید تسلیحاتی کوتاه آمد؟

دشمنی اروپاییان کمتر از دشمنی آمریکا با ما نیست. انگلیس سالیان سال با ایران مشکل داشت و در زمان مصدق به دنبال کودتا رفت و مشکلات زیادی برای ایران درست کرد. گاهی شما تحلیلی نادرست ارائه می دهید و به کارشناسی بد مشهور می شوید ولی مساله این است که وقتی کشور را بر اساس تحلیل های نادرست پیش می بریم مساله فقط کارشناسی بد یا خوب نیست اینبار اداره بد کشور مطرح می شود و ضربه ای به کشور وارد می شود که جبران آن سخت است.

* استراتژی امروز جمهوری اسلامی چگونه باید باشد؟

وقتی آمریکا به خروج از برجام تهدید کرد ما نیز باید روز بعد اعلام می کردیم که ما نیز از برجام خارج خواهیم شد این نکته در فرمایشات رهبری نیز به چشم می اید. اگر شما برجام را پاره کنید ما آن را آتش می زنیم. ولی دولت چنین نکرد و ذهنیت برجام اروپایی حاکم شد. رییس جمهور گفت آمریکایی ها مزاحم بودند و ما با اروپایی ها ادامه خواهیم داد. ولی مشخص شد این هم حرف خنده داری بود و واقعیت نداشت و این وضعیت ما است. تا اول آبان که دولت جدید آمریکایی بر سر کار بیاید ما هیچ رودربایستی با هیچ کسی نداریم. دولت امروز آمریکا علاقمند به مذاکره نیست چون آمادگی امتیازدهی ندارد ولی شاید دولت بایدن علاقمند به مذاکره باشد و در داخل کشور نیز طیفی علاقمند به مذاکره هستند. در چند ماه باقیمانده سطح توانمندی هسته ای کشور باید به سطح آمادگی های قبل از برجام برسد. چون ما با دستآورد های هسته ای قبلی برجام را گرفتیم. ما ده تن اورانیوم غنی شده داشتیم و امروز دو تن داریم اگر دولت آقای روحانی بخواهد با دولت جدید آمریکا به سمت مذاکره برود با ده تن برجام بود پس با دو تن چه به دست می آوریم؟ آیا یک پنجم برجام در انتظار ما خواهد بود؟ وقتی علاقمند به مذاکره می شویم ولی داشته های هسته ای ما کم است در حقیقت طرف مقابل به دنبال موارد دیگر از جمله مسائل تسلیحاتی ایران و موشک و نفوذ منطقه ای و... می رود و شما نمی توانید این خواسته ها را برآورد کنید. ما نمی توانیم به آمریکا اجازه بدهیم توان موشکی ما را راستی آزمایی کند این کاری بود که صدام کرد. ولی ما نمی توانیم وارد این حوزه ها بشویم پس سطح اختلافات را باید در سطح هسته ای نگه داریم و در چند ماه آینده توان هسته ای کشور را بالا ببریم. باید بدون رودربایستی به دنبال این هدف باشیم.

*با توجه به شرایط موجود، به نظر شما بهترین زمان برای خروج از NPT چه زمانی است؟ 

ورود بهNPT از ابتدا اشتباه بود. تمام این داستان ها از همین مرحله شروع شد و هیچ اجباری به عضویت در NPT نیست. خروج از NPT می تواند یکی از اهرم های فشار جمهوری اسلامی باشد. این خروج به معنی ساخت بمب نیست می توان از NPT خارج شد ولی داوطلبانه به روابط با آژانس ادامه داد. خروج از NPT و متوقف کردن پروتکل الحاقی گزینه هایی است که می شود به آنها فکر کرد تا انجام بگیرند.

* آیا می توان گفت ماهیت معنوی توافقات بین المللی بعد از ماجرای برجام دگرگون شده است؟

خیر. این درست نیست، آمریکا کشوری رو به افول است و این ماهیت در نگاه آمریکا و در ریاست جمهوری ترامپ تغییر پیدا کرده است. در دنیا نیز این مسأله به دلیل رفتار غلط ترامپ دچار مشکل شده است. البته در دنیا قانون جنگل حاکم است و تعهدات داخل و خارج سازمان ملل معمولا به نفع اعضای شورای امنیت بود و ما امروز هم تغییر چندانی نمی بینیم مگر اینکه جایگاه آمریکا رو به افول گذاشته است.